Wyłączenie organu w procedurze administracyjnej

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie administracyjne tak jak każde inne postępowanie powinno być prowadzone przez organ i pracowników tego organu, którzy nie są bezpośrednio zainteresowaniu prostszym ujęciem spraw. Od kilku lat, a zwłaszcza od początku działania rządu, który za cel wziął sobie naprawę RP wraca się uwagę na patologię życia społecznego: łapówkarstwo, kumoterstwa  itp. Jednak tego wyeliminować się nie da.

Wyeliminowaniu tego typu zjawisk na gruncie Post Adm. Służy instytucja wyłączenia pracownika organu administracji i całego organu od rozstrzygania w tej sprawie.
 
-wyłączenie pracownika: 
 

  • obligatoryjne -  ma miejsce wtedy, gdy zaistniała jedna z przesłanek, wyliczonych w art. 24 § 1 Kodeksu:

 
Art. 24. KPA
§ 1. Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w
postępowaniu w sprawie:
 wylaczenie sedziego z postepowania
1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku
prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki,
2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia 
[małżonka aktualnego i byłego.] [Powinowactwo  - stosunek łączący jedno z małżonków z jednym z rodziny współmałżonka.  Oblicza się stopień powinowactwa tak że oblicza się jaki to jest stopień pokrewieństwa dla małżonka.]
 
3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 
[Przysposobienie - adopcja, Opieka - dotyczy osób ubezwłasnowolnionych ze względu na chorobę, Kuratela - dot. osób które czasowo nie są w stanie zarządzać swoimi sprawami]
 
4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem
jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób
wymienionych w pkt 2 i 3,
5) w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, 
[wydano decyzję, złożono odwołanie, a międzyczasie pracownik awansował. Będąc na tym wyższym stanowisku pracownik nie może rozpatrywać wcześniej wydanej przez siebie decyzji, która została zaskarżona]
 
6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie
dyscyplinarne lub karne,
 
7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku
nadrzędności służbowej.
[pracownik ma wydać decyzję w sprawie swojego szefa - bez sensu ;)]
 

  • fakultatywne  -   bezpośredni przełożony pracownika, z urzędu bądź na żądanie strony względnie samego pracownika, musi go wyłączyć od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w paragrafie 1.(jeden z tych siedmiu punktów), które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Jednocześnie mamy w tym przepisie zawartą ratio legis instytucji wyłączenia. Nie można wykluczyć sytuacji, że pracownik we własnej sprawie wydałby rzetelną, sprawiedliwą decyzją, ale nikt by w to nie uwierzył.

Przesłanki wyłączenia:
 
1)Wolny związek, konkubinat
2)utrzymywanie stosunków towarzyskich z jakąś osobą (ktoś studiował w tej samej grupie studenckiej, ktoś mieszka w tej samej klatce schodowej itp.)
 
Wyłączony pracownik jest wyłączony od udziału w postępowaniu, czyli we wszystkich czynnościach postępowania od chwili jego wszczęcia aż do wydania decyzji włącznie. (nie może np. prowadzić postępowania wyjaśniającego, zbierać dowodów itp.)

 

Instytucja wyłączenia całego organu administracji
 

Oznacza to , że ani piastun funkcji organu, czyli burmistrz, prezydent, starosta, wojewoda ani nikt z podporządkowanych mu pracowników i jego urzędu, czyli urzędu miasta, starostwa, urzędu wojewódzkiego nie może wydać w sprawie decyzji. Niezależnie bowiem od tego czy decyzje wydaje osobiście piastun funkcji organu czy też upoważniony przez niego pracownik, przyjmuje się zawsze, że jest do decyzja organu. Upoważnieni pracownicy nie wydają decyzji we własnym imieniu tylko w ramach kompetencji przysługującej organowi. 
 
Art. 25.
§ 1. Organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej
interesów majątkowych:
1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3,
 
2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. § 2. Przepis art. 24 § 4 stosuje się odpowiednio.